ยาเสพติดในมุมมองคนวัยทำงาน

ปัญหายาเสพติดในประเทศไทย ตามที่หมอได้พบเจอมา ตอนนี้หมอทำงานอยู่ที่จังหวัดหนึ่งทางใต้ของประเทศ ทุกวันที่ตรวจคนไข้อย่างน้อยต้องมีคนไข้วัยรุ่นคนหรือสองคนที่มาด้วยเรื่องการใช้ยาเสพติดค่ะ และทำงานมาสี่ปี บอกเลยว่าปัญหานับวันเริ่มจะรุนแรงมากขึ้นเรื่อยๆ คนไข้เพิ่มจำนวนมากขึ้นเรื่อยๆทุกวัน

แล้วสังคมไทย ผู้ปกครอง ทุกคนที่เกี่ยวข้องกับเด็กเยาวชน รวมถึงคนในสังคม ควรจะได้เรียนรู้อะไรบ้างในกรณีนี้

การทดลองยาเสพติดของเด็กและเยาวชนเดี๋ยวนี้พบได้บ่อยๆ ไม่ว่าจะเป็น เหล้า บุหรี่ หรือ ยาเสพติดที่ผิดกฎหมาย เดี๋ยวนี้ที่แพร่หลาย มียาบ้า ยาไอซ์ อย่างต่างจังหวัดที่หมออยู่ก็จะมีกัญชา กระท่อม ยานอนหลับ อายุน้อยที่สุกที่เคยเจอ คือเด็กเจ็ดขวบดื่มน้ำกระท่อม โดยดื่มพร้อมกับพ่อแม่ เท่าที่ถามข้อมูลดู ยาเสพติด ยาบ้า ยาไอซ์เดี๋ยวนี้หาได้ง่ายมาก มีแหล่งขายในชุมชนอย่างชัดเจน พ่อแม่บางคนบอกว่าหาง่ายกว่าปั๊มน้ำมันหรือเซเว่นอีก ก็แปลกใจที่ตำรวจไม่ทราบหรือจัดการไม่ได้ เคยถามตำรวจหลายคนก็บอกว่าไม่ได้ จับไม่หมด ก็น่าเห็นใจ ถ้าเป็นแบบนี้ชาวบ้านส่วนใหญ่ต้องระมัดระวังลูกหลานกันเองไม่ให้เข้าถึงยาเสพติด บางครั้งหมอเองก็ท้อใจเพราะรักษาอย่างไรก็ไม่หมด และมีมากขึ้นๆ แต่ก็พยายามทำหน้าที่ตัวเองให้ดีเท่าที่จะทำได้คือรักษาและให้ความรู้

เนื่องจากหาง่าย เด็กและเยาวชนจึงมีโอกาสมากมายที่จะได้ลองยาเสพติด เด็กบางคนดูแล้วเป็นเด็กดี แต่ถูกเพื่อนชักจูง ก็ทำให้ติดเลยหลังจากลองไม่กี่ครั้ง น่าเสียดาย พ่อแม่ก็ตกใจและไม่เข้าใจ ดังนั้นการให้ความรู้กับเด็กจึงสำคัญ เด็กบางคนคิดว่า ใช้ยาเสพติดเช่นยาไอซ์ทำให้หน้าใส ไม่มีสิว ผอม ขาว หมอได้ยินเด็กๆพูดเช่นนี้หลายคนมากๆ ก็พยายามจะแก้ไขความเชื่อที่ผิดๆไป เด็กบางคนคิดว่าใช้ไม่กี่ครั้งคงไม่เป็นไร แต่ยาเสพติดบางประเภทมีผลให้ติดได้เพียงครั้งแรกที่ใช้ บางคนที่คิดว่าใช้ไปคงไม่เป็นอะไร จริงๆมีผลต่อทั้งร่างกายและจิตใจ ทำให้จิตประสาทหลอน เช่น ในข่าวที่เราได้ยิน คนที่ใช้เกิดหวาดระแวง หูแว่ว ประสาทหลอน บางคนหลอนจนไปปีนเสาไฟฟ้า เอามีดจี้คน เป็นต้น ซึ่งไม่ได้จำเป็นว่าต้องใช้นานจึงจะมีอาการ บางทีใช้ไม่กี่ครั้งก็เป็นแล้วค่ะ เด็กบางคนชะล่าใจ ต้องมาให้หมอรักษาในโรงพยาบาลหลายคนเพราะอาการจิตหลอนหนัก

นิทาน

เด็กที่มีโอกาสเสี่ยงในการใช้ยาเสพติดมากกว่าทั่วไป มักเป็นเด็กที่มีประวัติครอบครัวใช้ยาเสพติดด้วย เด็กที่มีปัญหาอารมณ์ เช่น ซึมเศร้า วิตกกังวล เครียด เด็กที่รู้สึกด้อยคุณค่าในตัวเองคิดว่าการใช้ยาจะทำให้คนอื่นยอมรับ และอยากเป็นส่วนหนึ่งของกลุ่มเพื่อน เด็กที่ความสัมพันธ์กับคนในครอบครัวไม่ดี เด็กที่อยู่ในสิ่งแวดล้อมยาเสพติด

พ่อแม่ควรช่วยป้องกันปัญหาการไปใช้ยาเสพติดของลูกด้วยการ พูดคุยกับลูกถึงปัญหายาเสพติด เปิดโอกาสให้ลูกเล่าเรื่องต่างๆ บนพื้นฐานความสัมพันธ์ที่ดี ให้ลูกไว้ใจที่จะคุยกับเราได้ทุกเรื่อง เป็นแบบอย่างที่ดีในการไม่ใช้ยาเสพติด และตระหนักได้แต่เนิ่นๆถ้าลูกมีอาการแสดงถึงการใช้ยาเสพติด

อาการที่น่าสงสัยว่าลูกกำลังใช้ยาเสพติดอยู่ ได้แก่ อาการทางกายเช่น อ่อนเพลียง่าย ตาแดง ไอเรื้อรัง ซูบผอม ไม่ค่อยหิวข้าว อาการทางจิตใจ อารมณ์เปลี่ยนแปลง หงุดหงิดง่าย บุคลิกภาพเปลี่ยนแปลง ไม่เหมือนเดิม ไม่สนใจตัวเอง โต้เถียงกับคนในบ้าน ไม่เชื่อฟัง กลับบ้านดึกผิดเวลา ชอบออกไปกับเพื่อน เพื่อนมีพฤติกรรมเสี่ยงในการใช้ยา การเรียนตกลง ทำผิดกฎโรงเรียน หนีเรียน ซึ่งจริงๆอาการเหล่านี้ก็อาจเกิดจากสาเหตุอื่นๆก็ได้ค่ะ เพียงแต่คงต้องเฝ้าระวังและพาไปตรวจว่าเกิดจากสาเหตุอื่นๆหรือไม่ หรือเป็นจากยาเสพติดจะได้ดูแลกันได้เนิ่นๆ

หากพบว่าลูกใช้ยาเสพติด ก่อนอื่นต้องทำใจเราให้นิ่งเท่าที่ทำได้ พ่อแม่ไม่ว่าจะเป็นใครเมื่อรับรู้ว่าลูกใช้ยาเสพติด สิ่งที่ตามมาก็คือ ความผิดหวัง เมื่อทำใจได้ในระดับหนึ่ง ต้องยอมรับในความจริงที่เกิดขึ้น เหมือนกรณีคุณพ่อของน้องที่ออกมายอมรับการเสพยาของเด็ก คำพูดที่สอนลูกว่า เราสามารถโกหกทุกคนได้…แต่เราโกหกตัวเองไม่ได้ ตรงนั้นหมอคิดว่ามีความหมายค่ะ เพราะการยอมรับกับตัวเองและคนอื่นว่าใช้ ทำให้ตามมาซึ่งการดูแลรักษา การตั้งใจที่จะลดละเลิกยาเสพติด เหมือนที่พ่อน้องพาน้องไปตรวจร่างกายทันทีที่ทราบเรื่อง ก็ถือว่าเป็นสิ่งที่ถูกต้อง ให้กำลังใจในการเลิกยาเสพติดเป็นสิ่งที่สำคัญ เพราะยิ่งเราไปว่าดุด่า เด็กจะยิ่งรู้สึกไม่ดี เมื่อรู้สึกไม่ดีเหมือนไม่มีใครเข้าใจ สุดท้ายก็จะกลับไปเสพยาเหมือนเดิม สิ่งที่พ่อแม่ควรทำคือ ทำอย่างไรให้ความสัมพันธ์ในครอบครัวดีขึ้น เด็กไว้ใจและเกรงใจพ่อแม่ จนไม่อยากจะทำผิดอีก หมอเคยคุยกับ เด็กคนหนึ่งที่เกือบจะทดลองยาบ้าเมื่อเพื่อนชวน แต่เด็กไม่ตามเพื่อน เด็กบอกหมอว่า “ตอนนั้นก็เกือบที่จะลองตามเพื่อน แต่หน้าคุณพ่อคุณแม่ลอยมาให้เห็นในหัว เลยทำไม่ลง กลัวท่านเสียใจ” เด็กคนนั้นมีพื้นฐานความสัมพันธ์ที่ดีกับพ่อแม่ ซึ่งเป็นภูมิคุ้มกันที่สำคัญของการไปใช้ยาเสพติดอย่างหนึ่ง

สุดท้ายคือ คงต้องฝากไปถึงผู้เกี่ยวข้องในสังคมไทย เราทุกคน ให้ช่วยกันกวาดล้างยาเสพติดให้หมดไปจากสังคมประเทศชาติ